برای آبیاری دقیق سایهانداز درختان، نهالستان و گلخانه، میکروجت آبیاری راهحل اقتصادی با توزیع یکنواخت و مصرف انرژی کم است. پیمانکار با انتخاب درست نوع جت، فشار و فیلتراسیون، یکنواختی بالا و کاهش گرفتگی را تضمین میکند. خریدار عمده نیز با استاندارد معتبر، دوام و خدمات پس از فروش، ریسک پروژه را کم میکند.
میکروجت آبیاری چیست و چگونه کار میکند
میکروجت یا Micro-sprinkler/Jet آب را با دبی پایین و تحت فشار کم به صورت پاشش قطرات ریز در الگوهای 90/180/360 درجه پخش میکند. نازل ثابت یا چرخان روی رایزر کوتاه نصب میشود و از لوله فرعی پلیاتیلن تغذیه میگردد. هدف، خیسکردن یکنواخت خاک اطراف ریشه با شعاع محدود و هدررفت کم است.
مزایا و موارد کاربرد میکروجت نسبت به قطرهای و آبپاش
توزیع ملایم با قطرات درشتتر نسبت به مهپاش باعث کاهش تبخیر و رانآف میشود. نسبت به آبیاری قطرهای، سطح بیشتری مرطوب میگردد و شستوشوی نمک در محیط ریشه بهتر انجام میشود. در مقایسه با آبپاش کلاسیک، نیاز فشار کمتر است و مه گرفتگی و خیس شدن شاخوبرگ کنترل میشود. برای باغات مرکبات، پسته، زیتون، آواکادو، فضای سبز و کشتهای ردیفی در گلخانه گزینهای پایدار است.
انواع میکروجت آبیاری (الگو، دبی، جبران فشار، ضدحشره)
تقسیمبندی بر اساس الگوی پاشش: نیمدایره، ربعدایره و تمامدایره برای حاشیهها، ردیفها و پوشش 360 درجه. نازلهای پرهدار یا Spinner شعاع بیشتری ایجاد میکنند و برای درختان بالغ مناسباند. نوع PC یا جبرانکننده فشار، دبی را در دامنه وسیع فشار ثابت نگه میدارد و در شیبها یکنواختی را حفظ میکند. کلاهک ضدحشره و ضدنشت (Anti-drain) از ورود حشرات و تخلیه انتهایی جلوگیری میکند.
راهنمای انتخاب فنی میکروجت مناسب (باغ، گلخانه، فضای سبز)
انتخاب بر اساس قطر سایهانداز فعلی و آتی گیاه، بافت خاک و باد غالب انجام میشود. خاک سبک نیاز به پالسهای کوتاهتر و شعاع کمتر دارد. برای شیب یا طول لوله زیاد، مدل PC پیشنهاد میشود. در گلخانهها ارتفاع رایزر کمتر و الگوی 180 درجه برای راهروها مفید است. دبی را طوری برگزینید که شدت بارش از ظرفیت نفوذ خاک تجاوز نکند.
مشخصات فنی کلیدی و دامنههای عملیاتی
- دبی نامی میکروجت: 20 تا 200 لیتر بر ساعت (رایج: 35/50/70/90 L/h)
- فشار کاری بهینه: 1.0 تا 2.5 بار (100 تا 250 کیلوپاسکال)
- شعاع پاشش: 0.5 تا 5 متر (بسته به نازل و ارتفاع رایزر)
- ارتفاع رایزر: 30 تا 60 سانتیمتر
- زاویه پاشش: 90°، 180°، 360°
- فیلتر موردنیاز: 80 تا 120 مش (بسته به قطر دهانه نازل)
- دمای کاری: 0 تا 60 درجه سانتیگراد
- جبران فشار (PC): دامنه پایداری دبی 1.0 تا 3.5 بار
برای درخت جوان، دبیهای 35–50 L/h با الگوی نیمدایره کفایت دارد. برای درخت بالغ، 70–120 L/h با 360 درجه و ارتفاع رایزر بیشتر توصیه میشود.
طراحی هیدرولیکی و سایزبندی لولهها و زونها
ابتدا نیاز آبی هر درخت و تعداد میکروجت در هر اصله مشخص شود. سپس دبی زون، ظرفیت پمپ و فشار پس از تنظیمکننده تعیین میگردد. طول مجاز لاترال با توجه به افت فشار مجاز و یکنواختی انتخاب شود. برای شیبها، رگولاتور فشار نزدیک ابتدای لاترال نصب گردد. هدف دستیابی به یکنواختی توزیع بیش از 85 درصد است.
- لوله فرعی (لاترال): پلیاتیلن نرم 16 یا 20 میلیمتر
- حداکثر افت فشار مجاز در لاترال: 10 تا 20 درصد فشار کاری در ابتدای خط
- لوله اصلی/مانیفولد: PE100 SDR11 یا SDR17 (PN16 یا PN10)
- تعداد میکروجت در هر درخت: 1 تا 3 عدد (بنا به قطر سایهانداز)
- فاصله میکروجت از تنه: 0.5 تا 1.5 متر (با رشد درخت اصلاح شود)
- طول مجاز لاترال PE16: تا 60 متر (وابسته به دبی تجمعی و شیب)
برای جلوگیری از کاویتاسیون و افت مازاد، مسیرها را حلقهای کنید و از انتهای لاترال امکان شستوشوی دورهای تعبیه کنید. در پروژههای بزرگ، زونبندی بر اساس محدودیت دبی پمپ و ظرفیت منبع تغذیه انجام شود.
نصب، رایزر و اتصال به لولههای پلیاتیلن و PVC
نصب با پانچ مخصوص روی لاترال PE انجام میشود و میکروجت بهوسیله رابط خاردار و میکروتیوب 4/6 میلیمتر یا رایزر رزوهای نصب میگردد. استفاده از میخ/استیک برای ثابتکردن رایزر توصیه میشود. اتصال به لوله اصلی از طریق سهراهیهای Saddle و شیرهای قطعکننده انجام گیرد. برای رزوههای 1/4 اینچ و 3/8 اینچ از نوار آببندی مناسب و رزوه استاندارد BSP استفاده کنید.
- سایز لوله اصلی پیشنهادی: 32 تا 110 میلیمتر PE100
- کلاس فشار لوله اصلی: PN10 – PN16 (متناسب با فشار پمپ)
- استاندارد رزوه: ISO 7-1 (BSPT/BSPP)
- نوع اتصال: اتصالات فشاری PP برای PE، یا الکتروفیوژن در فشارهای بالاتر
- ارتفاع رایزر: 30–60 سانتیمتر با رگولاتور فشار محلی در صورت نیاز
برای فضاهای سبز شهری، رایزرهای انعطافپذیر با اتصالات سریع سرویس را آسان میکند. در گلخانه، استفاده از رایزر صلب کوتاه و الگوی نیمدایره برای کنترل خیسشدن راهروها مفید است.
فیلتراسیون، تنظیم فشار و کیفیت آب
نازلهای میکروجت نسبت به ذرات معلق حساساند. فیلتر توری یا دیسکی با مش مناسب و شیر شستوشو اتوماتیک در ورودی هر زون نصب شود. فشار خروجی با رگولاتور ثابت نگه داشته شود تا الگوی پاشش پایدار بماند. در آبهای سخت، برنامه اسیدشویی دورهای تدوین کنید.
- فیلتر ورودی پروژه: 120 مش (عمومی) | 80 مش (نازلهای دهانه درشت)
- استاندارد فیلترهای آبیاری: ISO 9912
- کلر مداوم: 1–2 ppm | شوک کلر: 10–20 ppm (برای 30–60 دقیقه)
- اسیدشویی رسوب کربناتی: pH محلول 4–5 (با پایش هدایت الکتریکی)
- رگولاتور فشار زون: خروجی ثابت 1.5–2.0 بار
نگهداری، شستوشو و راهکار ضدگرفتگی
شستوشوی انتهای لاترالها بهصورت هفتگی در دورههای پرریسک توصیه میشود. فیلترها بر اساس اختلاف فشار ورودی/خروجی پاکسازی شوند. نازلهای دارای کلاهک ضدحشره انتخاب شود تا از انسداد زیستی جلوگیری شود. در مناطق سردسیر، قبل از یخبندان، خطوط تخلیه شوند. هر فصل یکنواختی پاشش و فشار روی چند نقطه زون اندازهگیری و ثبت گردد.
استانداردها و کنترل کیفیت میکروجت و لولهکشی
میکروجتها باید آزمونهای دبی-فشار و یکنواختی را طبق استانداردهای معتبر بگذرانند. لوله و اتصالات مطابق استانداردهای فشار و مواد اولیه انتخاب شود تا دوام و ایمنی شبکه تضمین گردد.
- میکروجت و آبپاشهای ریز: ISO 15886 (عملکرد و روش آزمون)
- لوله پلیاتیلن آبرسانی: ISO 4427 | EN 12201
- لوله UPVC فشار: ISO 1452
- اتصالات مکانیکی برای لوله PE: ISO 17885
- الگوهای آزمون یکنواختی: CU > 85% | DUlq > 80%
خطاهای رایج و عیبیابی عملکرد
گرفتگی زودهنگام نشانه فیلتراسیون ناکافی یا عدم کلرزنی است؛ مش فیلتر را با توجه به دهانه نازل بازنگری کنید. الگوی پاشش نامتقارن معمولاً از فشار ناکافی یا نصب غیرافقی رایزر ناشی میشود؛ رگولاتور و تراز رایزر را بررسی کنید. زهکشی ناخواسته پس از خاموشی نشاندهنده نبود شیر ضدنشت در نقاط پاییندست است. افت دبی زون میتواند ناشی از طول بیشازحد لاترال یا قطر نامتناسب لوله اصلی باشد.
برآورد هزینه، مصرف انرژی و بازگشت سرمایه
به دلیل فشار کاری پایین، توان پمپ و هزینه انرژی کمتر از آبپاش کلاسیک است. هزینه اولیه نازل و رایزر از قطرهچکان بیشتر، اما پوشش سطحی بهتر و کاهش نمکزدگی ریشه، عملکرد محصول را بهبود میدهد. در باغات متراکم، یک یا دو میکروجت با دبی 50–70 L/h معمولاً اقتصادیترین انتخاب است. انتخاب صحیح PN و SDR لولهها از افزایش هزینههای تعمیرات میکاهد.
برای مشاهده و خرید عمده انواع لوله و اتصالات استاندارد، و دریافت مشاوره تخصصی میتوانید به AbrahPipe مراجعه کنید.