برای خطوط سبک، منعطف و سریعنصب در آبیاری، پروژههای موقت یا مسیرهای کمفشار، لوله پلیاتیلن سبک خطی LLDPE راهحل اقتصادی و قابل اتکایی است. شناخت محدودیت فشار و دما، روش اتصال صحیح و انتخاب SDR مناسب، ریسک شکست و نشت را کم میکند و سرعت اجرا را بالا میبرد.
لوله پلی اتیلن سبک خطی LLDPE چیست؟ ماهیت مواد و رفتار مکانیکی
LLDPE یا پلیاتیلن سبک خطی از مونومر اتیلن با کومونومرهای سبک تولید میشود و زنجیرههای دارای شاخههای کوتاه دارد. این ریزساختار، انعطافپذیری بالا، مقاومت ترکزایی تنشی محیطی ممتاز (ESCR) و تحمل خمش مکرر را فراهم میکند. در برابر ضربه و ضربهقوچ عملکرد نرمی دارد و برای کلافپیچی طولانی مناسب است. استحکام کششی و سفتی آن کمتر از HDPE است و برای فشارهای بالا طراحی نمیشود.
تفاوت LLDPE با HDPE و LDPE در پروژههای تاسیسات
در مقایسه با HDPE (PE80/PE100)، LLDPE نرمتر و سبکتر است، شعاع خمش کوچکتری میپذیرد و نصب سریعتری دارد؛ اما فشار کاری و دمای مجاز پایینتری ارائه میدهد. نسبت به LDPE معمولی، مقاومت ترکزایی و پایداری ابعادی بهتری دارد و زیر بار طولانی کمتر دچار نازکشدگی موضعی میشود. نتیجه عملی: برای آبیاری قطرهای، لولههای جانبی، بایپس موقت و محافظ کابل مناسب است؛ برای خطوط اصلی آب شهری، آتشنشانی و گاز مناسب نیست.
مزایا و محدودیتهای فنی لوله پلی اتیلن LLDPE
مزیتهای کلیدی شامل انعطاف بالا، نصب بدون ماشینآلات سنگین، مقاومت خوب در برابر بسیاری از مواد شیمیایی، و جذب مناسب ضربه است. محدودیتها: فشار کاری محدود، خزش در بار طولانی، حساسیت به دمای بالا و امکان جویدهشدن توسط جوندگان در نصبهای روباز. در سرما سختتر میشود و نیاز به هندلینگ با دقت دارد تا کینک ایجاد نشود.
کاربردهای رایج و موارد منع استفاده
کاربردهای متداول: لاینهای جانبی آبیاری قطرهای و میکروجت، خطوط تغذیه کمفشار گلخانه، بایپس موقت در تعمیرات شبکه، انتقال مایعات غیرخورنده سبک در صنعت با فشار پایین، محافظت از کابل و فیبرنوری در زمین نرم. ممنوع یا نامناسب: گازرسانی، خطوط اصلی آب شرب تحت فشار، بخار و سیالات داغ، سیالات هیدروکربنی آروماتیک و روغنهای داغ.
مشخصات فنی، ابعاد و فشار کاری پیشنهادی
دامنه سایز رایج: 16 تا 63 میلیمتر (کلاف)
طول کلاف: 100، 200 و 400 متر (بسته به سایز)
فشار کاری مرسوم: PN4، PN6، PN10
طبقه ضخامت (SDR): SDR21، SDR17، SDR13.6
چگالی رزین: 0.918 تا 0.935 g/cm³
شاخص جریان مذاب (MFR, 190°C/2.16 kg): 0.6 تا 1.5 g/10min
محتوای دوده (برای مقاومسازی UV): 2 تا 2.5 درصد
دمای کاری پیوسته: 0 تا 40°C (کوتاهمدت تا ~50°C)
شعاع خمش مینیمم در 20°C: حداقل 10× قطر خارجی
برای سایزهای بالاتر از 63 میلیمتر، بهدلیل محدودیت فشار و کنترل خزش، استفاده از HDPE ترجیح دارد مگر در کاربردهای بسیار کمفشار و موقت با تایید کارفرما.
انتخاب سایز، SDR و PN برای پروژههای آبیاری و کمفشار
نقطه شروع انتخاب، مجموع هد استاتیک، افت طولی و ضربهقوچ محتمل است. سرعت جریان را بین 0.6 تا 1.5 m/s نگه دارید تا افت فشار و ضربه کنترل شود. برای شبکههای قطرهای با طولهای زیاد، SDR17 در PN6 یا SDR13.6 در PN10 تعادل خوبی بین انعطاف و افت فشار میدهد. در معرض آفتاب و دمای محیط بالا، حاشیه اطمینان فشار را افزایش دهید یا یک کلاس PN بالاتر انتخاب کنید.
استانداردهای مرجع و الزامات کنترل کیفی
LLDPE عمدتاً در رده لولههای کمفشار و آبیاری عرضه میشود و کنترل کیفی آن باید بر اساس مشخصات ماده، مقاومت ترکزایی، پایداری UV و ابعادی باشد. برای همزبانی با کارفرما، از استانداردهای مرجع زیر استفاده کنید و انطباق سازنده را مطالبه کنید.
مواد و ترکیب: ASTM D3350 (طبقهبندی رزین PE)، ASTM D1693 (ESCR)
ابعاد و SDR/PN کمفشار: رویههای سازنده و پروژهنامه آبیاری
قطرهای و لاینرها: ISO 9261 (اجزای قطرهچکان/لاینها – بهعنوان مرجع سیستمی)
آزمونهای عمومی PE: ISO 4427/ISIRI 14427 (بهعنوان ارجاع روش آزمون، نه طبقه فشار برای LLDPE)
نشانهگذاری و رهگیری: شماره بچ، تاریخ تولید، PN/SDR، نام سازنده
برای خطوط فشار آب شهری یا گاز، HDPE مطابق ISO 4427 یا ISO 4437 الزام است و LLDPE مجاز نیست.
روشهای اتصال مناسب لوله LLDPE
بهسبب انعطاف و مدول پایین، اتصالهای مکانیکی بهترین عملکرد را دارند. کوپلینگهای فشاری پلیپروپیلن یا برنجی با اورینگ EPDM/NBR، بوشن و سهراهیهای دندهای با لاینر داخلی، و اتصالات خاردار مخصوص آبیاری رایجاند. جوش لببهلب و الکتروفیوژن برای LLDPE معمولاً توصیه نمیشود زیرا کنترل پایداری جوش دشوار و تغییرشکل حرارتی بالاست. انتهای آزاد را با درپوش رزوهای مهار کنید و از بست ضدکینک در نقاط تغییر مسیر استفاده کنید.
اصول نصب، روتینگ و شعاع خمش
کلاف را در سایه باز کنید و از تاب و پیچ جلوگیری نمایید. خمش کمتر از شعاع مجاز باعث کینک و کاهش عمر میشود. در ترانشه، بستر نرم و عاری از سنگ تیز با ضخامت حداقل 10 سانتیمتر فراهم کنید و بکفیل تا 30 سانتیمتر بالای تاج لوله را دانهبندی ریز انتخاب کنید. در نصب روباز، از لوله دارای دوده کافی و مهار UV استفاده شود و در نقاط تغییر جهت، مهار مکانیکی به سازه یا زمین انجام دهید. در عبور از لبههای فلزی یا بتنی، از گاید یا غلاف پلیاتیلنی استفاده کنید.
تست هیدرواستاتیک، هواگیری و راهاندازی
پر کردن خط باید تدریجی و با هواگیری کامل از نقاط مرتفع انجام شود. پس از تثبیت دما و فشار، آزمون هیدرواستاتیک را با فشار معادل حدود 1.3 برابر PN برای مدت کافی انجام دهید و افت فشار را پایش کنید. نشتیهای موضعی در اتصالات فشاری معمولاً با بازکردن، تمیزکاری، تعویض اورینگ و تنظیم گشتاور رفع میشوند. از شوکفشاری ناشی از بازوبست ناگهانی شیرها بپرهیزید.
نگهداری، تعمیر و عمر مفید
بازرسی دورهای اتصالات، وضعیت UV پوشش، وجود کینک یا ساییدگی و نشانههای جویدهشدن ضروری است. در صورت آسیب موضعی، قطعه معیوب را برش دهید و با کوپلینگ فشاری همقطر جایگزین کنید. شستوشوی دورهای شبکه آبیاری با آب تمیز یا محلولهای مجاز رسوببر، افت دبی را کنترل میکند. با رعایت فشار و دما، عمر مفید در فضای باز 8 تا 12 سال و در مدفون بالاتر خواهد بود.
مقایسه اقتصادی LLDPE و HDPE برای شبکههای آبیاری
هزینه هر متر LLDPE و هزینه نصب آن پایینتر است و بهدلیل کلافهای بلند، اتصالات و درزها کمتر میشود. در مقابل، محدودیت فشار و دما و عمر کوتاهتر در نصب روباز باید در محاسبات چرخه عمر لحاظ شود. برای لاینهای جانبی و انشعابات کمفشار، LLDPE اقتصادیتر است؛ برای کلکتور و مینلاین، HDPE انتخاب مطمئنتری محسوب میشود.
چکلیست خرید عمده و کنترل تحویل در AbrahPipe
پیش از سفارش، PN/SDR، طول کلاف و سایز را بر اساس دبی و افت فشار تایید کنید. گواهی مواد و درصد دوده، نتایج ESCR و ابعادی بچ تولید را دریافت نمایید. مارکینگ روی بدنه شامل سایز، PN، SDR، تاریخ و شماره بچ را کنترل کنید. نمونهبرداری میدانی برای سنجش ضخامت و بیضویبودن مفید است. اتصالات فشاری و اورینگهای سازگار را همزمان تامین کنید تا ریسک عدم تطابق کاهش یابد.
نکات کلیدی سفارش:
– سایز/PN/SDR مطابق هیدرولیک شبکه
– گواهی مواد: ASTM D3350، محتوای دوده 2-2.5%
– کلافبندی: طول موردنیاز و وزن قابلحمل
– اقلام همراه: کوپلینگ فشاری، اتصالات خاردار، اورینگ یدکی
– نشانهگذاری کامل و رهگیری بچ تولید
برای مشاهده و خرید عمده انواع لوله و اتصالات استاندارد، و دریافت مشاوره تخصصی میتوانید به AbrahPipe مراجعه کنید.